Làm thực phẩm sạch khó trăm bề

Trong làn sóng khởi nghiệp gần đây, lĩnh vực thực phẩm sạch được nhiều người quan tâm do nhu cầu thị trường lớn

Nhiều người vốn là “tay ngang”, xuất phát từ nhu cầu làm thực phẩm gia đình nhưng có khả năng mở rộng quy mô đã coi đây là cơ hội để làm giàu.

Làn sóng mới

“Tôi có 1 ha đất bỏ không, giờ trồng gì thì bán được?”. “Tôi muốn làm rau thủy canh thì cần bao nhiêu vốn, thị trường ở đâu?”. “Mình có một trang trại gà ta, trước giờ toàn bán cho thương lái, nay muốn bán lẻ phải làm sao?”… Đó là những câu hỏi phổ biến tại nhiều diễn đàn cũng như các hội nghị về nông sản sạch tổ chức gần đây. Không chỉ vậy, trong những cuộc cà phê với bạn bè, nhiều người cũng có thể nghe được những câu chuyện như “mình sắp bán trái cây sạch, mọi người nhớ ủng hộ”…

Thế nhưng, anh Trần Văn Hùng - chủ một cửa hàng thực phẩm sạch ở quận 1, TP HCM - cho biết có làm thực tế mới thấy khó vô cùng. Nhiều loại trước khi trồng, khảo sát cho thấy nhu cầu rất lớn nhưng lúc thu hoạch thì việc tiêu thụ không như kỳ vọng.

Thực phẩm sạch có giá thành cao nên cần sự tiếp sức của người tiêu dùng để phát triển, hạ giá thành

“Đặc biệt, nhóm các sản phẩm thịt không hóa chất gặp khó ngay từ khâu chăn nuôi vì bệnh dịch nhiều, nếu không dùng kháng sinh thì rất dễ mất trắng cả đàn. Đến khâu giết mổ phải đưa đến lò đạt chuẩn ở xa, trong khi số lượng cung cấp nhỏ nên chi phí cao. Ngoài ra, thủ tục thú y phức tạp, phải mất nhiều tháng sản phẩm ra thị trường mới được xem là hợp pháp khiến nhiều người nản lòng” - anh Hùng dẫn chứng.

Theo ông Mai Quốc Thái, Phó Chủ tịch Hội Làm vườn và Trang trại TP HCM, muốn đầu tư vào nông nghiệp cần 4 yếu tố chính: đất, vốn, kỹ thuật và thị trường. Nếu chưa đủ 4 yếu tố này mà lao vào làm sẽ cầm chắc thất bại.

TS Đinh Minh Hiệp, Trưởng Ban Quản lý Khu Nông nghiệp công nghệ cao TP HCM (AHTP), cho biết qua nhiều năm theo dõi hoạt động ươm tạo doanh nghiệp (DN) công nghệ thì thời gian gần đây, lĩnh vực nông nghiệp có nhiều tín hiệu đáng mừng. Thực phẩm vốn là nhu cầu thiết yếu của con người nên thị trường luôn rộng mở. Đời sống càng phát triển thì yêu cầu về thực phẩm ngày càng cao.

“Thực tế, thị trường đang đòi hỏi một nền nông nghiệp có thể nói nôm na là xanh - sạch - đẹp và có lợi về mặt kinh tế. Tuy cách thức sản xuất nông nghiệp có thay đổi nhưng so với những lĩnh vực khác như công nghiệp, dịch vụ thì giá trị gia tăng không bằng. Người ta vẫn nói nông sản thực phẩm là “sáng rau, chiều rác” nên không thể đòi hỏi lợi nhuận cao” - ông Hiệp nhận xét.

Nên “làm từ từ”

Việc tiêu thụ nông sản sạch hiện gặp “điểm nghẽn” giữa sản xuất và thị trường do thiếu kênh phân phối riêng. Tình trạng sản xuất sạch nhưng phải bán như hàng chợ và bị trộn lẫn hàng sạch - bẩn khiến người tiêu dùng càng khó lựa chọn.

Đại diện Công ty TNHH Trang trại 3A (Bình Dương), chuyên nhóm hàng đặc sản (gà ri, tổ yến…) cho biết làm thực phẩm sạch không khó, cái khó là bán ở đâu. Nhiều DN khởi nghiệp nông nghiệp có quy mô nhỏ, thiếu vốn nên không thể kiêm luôn khâu phân phối. Vì vậy, rất cần những đơn vị kết nối các nhà sản xuất và nơi chuyên doanh thực phẩm sạch để cùng hỗ trợ nhau phát triển.

Theo thạc sĩ Vũ Tuấn Anh, Trưởng Dự án Khởi nghiệp Cộng đồng (Hoa Sen Group), những người muốn làm thực phẩm sạch không nên tiến hành một mình mà cần hình thành những nhóm hợp tác để tăng sức mạnh. Còn ông Lê Hiếu Hữu, cố vấn marketing Công ty CP Hóa chất Nông Việt, cho rằng bạn trẻ khi khởi nghiệp nên tìm cho mình thị trường ngách, ít cạnh tranh để bắt đầu. Với thực phẩm sạch thì nên “làm từ từ” để kiểm soát về chất lượng cũng như quản trị.

Đồng tình với ý kiến này, thạc sĩ Nguyễn Hoàng Cung, Giám đốc kinh doanh Công ty TNHH Sản xuất thương mại dịch vụ Vua Vi Sinh (Cần Thơ) - chuyên về gạo sạch, khuyên những ai mới bắt đầu vào lĩnh vực này nên làm từng bước, không nôn nóng. Bây giờ là thời của thực phẩm hữu cơ nhưng để làm được thì khó vô cùng, nhiều người đầu tư đến khi gần lấy được chứng nhận thì hết vốn, không thể phát triển tiếp. Các chuyên gia đến từ Mỹ, châu Âu, Nhật Bản chỉ chúng ta cách làm nông nghiệp hữu cơ nhưng thực tế tỉ lệ nông sản hữu cơ của họ cũng rất thấp.

“Theo quan điểm của tôi thì nên bắt đầu từ việc dùng hóa chất có kiểm soát (các tiêu chuẩn GAP) rồi hạn chế dần, sau đó là canh tác sinh học, cần phải có thời gian để đất đai đủ tiêu chuẩn sản xuất hữu cơ thật sự. Trong tương lai không xa, giá thành nông sản sạch theo tiêu chuẩn sinh thái, hữu cơ sẽ không còn cao do không tốn chi phí vật tư đầu vào từ phân bón, thuốc bảo vệ thực vật mà Việt Nam vốn phụ thuộc vào nhập khẩu” - ông Cung kỳ vọng.

Nguồn: Ngọc Ánh, Người Lao Động

Thực phẩm sạch : bao giờ hết “xa xỉ” ?

SKĐS - Không biết từ bao giờ, thực phẩm sạch, thứ đúng ra phải là bình thường lại trở thành… xa xỉ đối với đông đảo người dân. Chính quyền, cũng như doanh nghiệp, người dân liên tiếp đưa ra những cách thức để hiện thực hoá mong muốn này, nhưng cho đến nay vẫn chỉ như những đốm sáng lặt nhặt không phủ kín hết nhu cầu rộng lớn…

Tạm thời vẫn phải dùng thực phẩm “thông thường”

Vừa qua, Bộ Nông nghiệp và Phát triển nông thôn (NN&PTNT) chính thức công bố 69 địa chỉ cung cấp sản phẩm nông sản đã được xác nhận kiểm soát an toàn thực phẩm theo chuỗi trên toàn quốc. Đây được kỳ vọng là những địa chỉ tin cậy để người tiêu dùng tìm cho mình những nông sản an toàn, chất lượng. Tuy nhiên, nhìn vào danh sách điểm trên toàn quốc, số lượng mặt hàng tại các điểm, con số 69 trên 100 triệu dân là như “muối bỏ bể”.

Thông tin từ Chi cục Quản lý chất lượng nông lâm sản và thủy sản Hà Nội cho thấy: Hà Nội hiện nay có số dân 7,2 triệu người và thường xuyên có mặt khoảng 2,5 triệu lao động, học sinh sinh viên ngoại tỉnh cư trú và làm việc. Để đáp ứng cho gần 10 triệu người, thị trường Hà Nội tiêu thụ một ngày khoảng 1.000 tấn thịt các loại, 700 tấn cá, 2.500 tấn rau củ các loại...

Từ đó cho thấy nhu cầu thực phẩm của Hà Nội rất lớn, trong khi đó sản xuất nông nghiệp của Hà Nội mới đáp ứng được khoảng 70% nhu cầu thịt gia súc gia cầm, 32% cá, 60% rau củ tươi và 18% quả tươi các loại... còn lại là từ các tỉnh khác cung cấp cho thành phố và nhập khẩu, cho nên nguy cơ cao về an toàn thực phẩm đối với Hà Nội là rất lớn.

Theo TS. Đặng Kim Sơn, nguyên Viện trưởng Viện chiến lược chính sách phát triển nông nghiệp và nông thôn - Bộ NN&PTNT: “Người tiêu dùng khi được hỏi, đều cho biết sẵn sàng trả giá ở mức cao hơn để được mua thực phẩm an toàn. Theo tín hiệu này, 69 đơn vị đầu tiên này sẽ được nhân lên hàng trăm, hàng nghìn, hàng vạn đơn vị trên toàn quốc. Đã đến lúc phải đưa toàn bộ hệ thống sản xuất của nước ta phải là hệ thống sạch và đúng theo một tiêu chuẩn duy nhất”.

Có một khó khăn, đó là giá “thực phẩm sạch” cao hơn thực phẩm thông thường, trong khi đa số người dân bên cạnh sự tiện lợi thì phần đông thu nhập thấp, chấp nhận mua thực phẩm trôi nổi với giá rẻ mà không có sự lựa chọn khác. Tuy nhiên, nếu Nhà nước và chính quyền địa phương vào cuộc để hỗ trợ với nhiều hình thức cả tuyên truyền, ưu đãi lẫn biện pháp hành chính, để những nguồn hàng này trở thành địa chỉ tin cậy, thu hút đông khách hàng. Từ đó thúc đẩy nhiều doanh nghiệp mạnh dạn đầu tư vào lĩnh vực này, chuỗi thực phẩm sạch sẽ tăng lên, và sẽ giúp hình thành một mức giá phù hợp với đại đa số người dân, lúc đó thị trường mới được coi là vững bền.

“Sạch” còn phụ thuộc… túi tiền

Cho đến khi thị trường bền vững tương lai của thực phẩm sạch xuất hiện, tại thời điểm này, rất nhiều lý do vẫn khiến người dân phải tạm thời sử dụng thực phẩm “thông thường”. Một chuyên gia khoa Dinh dưỡng, Viện Dinh dưỡng Quốc Gia cho biết, qua công việc, ông biết nhiều đối tác cung cấp thực phẩm sạch nhưng rõ rang là hiện nay chi phí cho thực phẩm sạch khá cao, không phù hợp ngay cả bản thân gia đình ông. Bởi các thực phẩm sạch phải sản xuất theo quy trình nghiêm ngặt, đạt các tiêu chuẩn quốc gia, rồi kiểm nghiệm nên tốn nhiều chi phí hơn so với các sản phẩm không qua kiểm nghiệm hoặc phải dùng các loại thuốc tăng trưởng nhanh thì giá mới hạ được.

Anh Nguyễn Quang X. - một chủ kinh doanh hải sản sạch không ngần ngại bộc bạch: “Làm ăn bây giờ có một cái khó, đó là nếu mình lấy trực tiếp hải sản tươi sống từ ngư dân ở các vùng biển, thì giá buôn lấy gốc vẫn đắt hơn giá bán của các tiểu thương ở chợ đầu mối Hà Nội, khách hàng họ chê. Mình lại không cam tâm nhập những mặt hàng không rõ nguồn gốc, hoặc kém phẩm chất rồi về “tút tát” lại để bán. Cho nên không thể cạnh tranh lại với những hộ kinh doanh bất chính làm gian, vừa được giá thành mà vẫn siêu lợi nhuận”.

Như để minh chứng cho giá cả của thực phẩm sạch, anh X. so sánh thêm, đơn cử quả cà chua thương hiệu Götula, nó không chỉ sạch mà còn có vị ngon ngọt, thơm mát, ăn sống hoàn toàn khác so với cà chua bán ngoài chợ cóc thông thường, nhưng giá hơn 100.000 đồng/kg, đắt gấp 10 lần. Hay một hộp 4 quả táo đỏ cỡ nắm tay trẻ con, nhập khẩu Newziland bán với giá 160.000 đồng, giá có thể mua vài cân táo khác.

Đây là so sánh “hàng hiệu”, còn về thực phẩm, trong khi các loại rau, củ, quả trên thị trường hiện nay lạm dụng phân bón vô cơ lâu dài, được phun thuốc kích thích để nhanh chóng sớm thu hoạch thì các sản phẩm rau sạch lại phải canh tác theo hướng hữu cơ kết hợp với công nghệ hiện đại. Ngoài ra, để có một sản phẩm rau an toàn và tươi ngon rất kỳ công, tiêu tốn nhiều công sức, thời gian và tiền bạc, do vậy, các sản phẩm rau quả chất lượng cao sẽ có giá trị tương đương thậm chí cao hơn so với thịt, cá.

Trong khi đó, hàng ngày, khắp nơi vẫn ngập tràn tin tức về những thực phẩm bẩn bị cơ quan chức năng phát hiện, kể cả những mặt hàng nhập khẩu quá đát, lẫn hàng ôi thiu đủ mọi xuất xứ. Có thể nói, tình trạng thực phẩm bẩn này sẽ không bao giờ hết, bởi vẫn luôn có một thị trường béo bở đang “há mồm” chờ đợi.

Một kg tim lợn đông lạnh được bán với giá 27.000 đồng/kg, trong khi tim lợn tươi tận 250.000/kg. Mặt hàng này vẫn tồn tại vì vẫn có khách mua, bên cạnh những hàng quán thiếu lương tâm, là những người nghèo đành tặc lưỡi chấp nhận. Với mức thu nhập bình quân đầu người của Việt Nam thấp hơn hầu hết các nước trong khu vực, người dân vẫn  buộc phải coi mong muốn chính đáng được dùng thực phẩm sạch của mình là điều… xa xỉ./.