Thực phẩm hữu cơ tìm về nội địa

Hiện nay, rất nhiều sản phẩm sạch, có nguồn gốc được nhiều doanh nghiệp (DN) đẩy mạnh sản xuất, phân phối trên thị trường; trong đó, có những sản phẩm mang thương hiệu VietGap, Global Gap. Tuy nhiên, những sản phẩm Organic (thực phẩm hữu cơ) lại ít người biết đến.

Thị trường tiềm năngTheo Viện kinh tế Nông nghiệp hữu cơ (VOAEI), trước thách thức về tình trạng sử dụng thuốc trừ sâu, thuốc kích thích tăng trưởng và hóa chất độc hại trong sản xuất nông nghiệp, chế biến thực phẩm, người tiêu dùng ngày càng có xu hướng tìm mua và ưu tiên sử dụng sản phẩm có nguồn gốc xuất xứ rõ ràng, chất lượng đảm bảo và có thương hiệu uy tín trên thị trường.

Thực phẩm Organic hiện bày bán trên thị trường nội địa chưa nhiều do “kén” người mua.

Trước xu hướng đó, một số nhà đầu tư, các nông trường có quy mô khác nhau, kể cả các hợp tác xã nông nghiệp đã tiên phong chuyển dịch dần phương thức canh tác truyền thống sang sản xuất xanh và sạch nhằm cung cấp cho thị trường các sản phẩm thực phẩm an toàn, phù hợp theo tiêu chuẩn quy định như VietGap, Global Gap, hoặc theo định hướng nông nghiệp tự nhiên không dùng thuốc. Trong đó, nông nghiệp hữu cơ (NNHC) được xem là một lĩnh vực mới nổi ở Việt Nam, hứa hẹn hiệu quả kinh doanh lớn hơn và cơ hội phát triển tốt.

Tuy nhiên, trong hơn 10 năm qua, số lượng doanh nghiệp (DN) đi theo hướng NNHC chỉ vài chục DN. Phần lớn các DN này có sản phẩm hữu cơ được chứng nhận quốc tế, từ rau củ, quả, tôm cá, gạo, trà, dầu dừa… và chủ yếu xuất khẩu là chính. Chỉ hai, ba năm trở lại đây, các DN mới bắt đầu quay lại thị phần nội địa khi vấn đề thực phẩm bẩn, chất cấm được sử dụng trong chăn nuôi, trồng trọt, chế bến, sản xuất… được báo động và sản phẩm NNHC mới bắt đầu được người tiêu dùng tìm đến.

Chị Nguyễn Hạnh Uyên, Trưởng phòng quản lý bán hàng và tiếp thị của Công ty TNHH Dược phẩm Fito Pharma, một trong những đơn vị tiên phong đi vào lĩnh vực sản xuất sản phẩm NNHC cho biết, “cách đây 10 năm, Fito đã bắt đầu xuất khẩu sản phẩm của mình ra nước ngoài do các nước này rất quan tâm đến sản phẩm sạch. Hiện nay, thị trường Fito đang xuất khẩu là các nước châu Âu như Anh, Pháp, Thụy điển, Hà Lan, Ba Lan… và châu Mỹ như Mỹ, Canada, Nga… Các sản phẩm xuất khẩu chủ yếu là các lại trà hữu cơ, thực phẩm chức năng loại viên nang hữu cơ, mỹ phẩm (dầu gội, dầu xả, sữa tắm, vệ sinh phụ nữ…)... được chiết xuất từ lá trà xanh, trà đen, gừng, hoa lài, nha đam, atisô, quế, sả… “Hai năm trở lại đây, khi thấy nhu cầu người tiêu dùng tìm thực phẩm sạch tăng cao, Fito mới mạnh dạn đưa ra thị trường nội địa một số sản phẩm trà hữu cơ và được đón nhận rất nhiệt tình của người tiêu dùng”, chị Hạnh nói.

Tuy nhiên, một DN cung cứng thực phẩm hữu cơ với thương hiệu Organica tại TP Hồ Chí Minh cho biết, so với những sản phẩm sạch khác như VietGap, Global Gap thì giá thành sản phẩm Organic đắt hơn nên rất kén người mua. Lí giải vì sao đắt, đại diện Organica cho hay: “Để đầu tư NNHC, người nông dân phải mất nhiều thời gian và công sức cho việc chăm sóc đến thu hoạch. Một năm chỉ có vài mùa chứ không được quanh năm như phương thức trồng nông nghiệp vô cơ. Chưa kể, khi bị sâu bọ phá hoại, mùa đó coi như mất trắng, phải phá đi trồng lại, năng suất trồng cũng không cao. Vì thế, giá thành Organic luôn cao và số lượng cũng không nhiều. Đây cũng chính là cản trở khiến hệ thống Organic không thể phát triển rộng rãi”.

Cần hỗ trợ nhân rộng mô hình 

Theo Cục trồng trọt, Bộ nông nghiệp và Phát triển nông thôn, sản xuất NNHC là phương pháp nuôi, trồng rau quả, thực phẩm mà không sử dụng bất cứ một loại hóa chất độc hại nào như thuốc trừ sâu, thuốc bảo vệ thực vật, thuốc diệt có hóa chất cũng như các loại phân hóa học mà sản xuất hữu cơ chú trọng đến cân bằng hệ sinh thái tự nhiên. Một số mô hình sản xuất NNHC được nhiều người biết đến như sản xuất gạo thơm hoa sữa của Công ty CPTM và sản xuất Viễn Phú ở Cà Mau; rau hữu cơ của anh Nguyễn Bá Hùng ở Đà Lạt, cam sành đặc sản ở Hàm Yên, Tuyên Quang; mô hình chè Gap và hữu cơ ở Lâm Đồng do TS.Phạm S nghiên cứu…

Tuy nhiên, khó khăn hiện nay của các hộ nông dân, doanh nghiệp sản xuất theo mô hình NNHC tại Việt Nam là vẫn chưa có tổ chức nào cấp giấy chứng nhận cho sản phẩm hữu cơ. Các sản phẩm xuất khẩu được chứng nhận hữu cơ lại dựa vào tổ chức của nước ngoài như IMO, JAS, Control Union, liên hiệp kiểm soát (KSAL), ICEA, ACT… Mặt khác, chính sách hỗ trợ cho sản xuất nông nghiệp hữu cơ vẫn chưa có cho dù tháng 1/2012, Chính phủ đã ban hành quyết định 01/2012/QĐ-TTg về chính sách hỗ trợ việc áp dụng thực hành nông nghiệp tốt trong nông nghiệp, lâm nghiệp, thủy sản bao gồm hữu cơ, nhưng hầu hết chỉ hỗ trợ cho an toàn/GAP. Ngoài ra, việc phát triển thị trường tiêu thụ sản phẩm hữu cơ ở các địa phương còn rất hạn chế, các tiêu chuẩn cơ bản cho sản xuất và chế biến hữu cơ vẫn chưa được rõ ràng. Do không dùng hóa chất nên năng suất cây trồng hữu cơ thấp, sản phẩm hữu cơ cho hình thức chưa đẹp…

Theo TS Võ Minh Khải, Tổng giám đốc Công ty Viễn Phú, đây thực sự là một thách thức và khó khăn rất lớn cho ngành sản xuất NNHC, khiến việc nâng cao nhận thức cho cộng đồng trong nước về giá trị của NNHC không cao. Để nhân rộng mô hình NNHC và thúc đẩy chuyển dịch cơ cấu cây trồng từ nông nghiệp vô cơ sang hữu cơ, ông Khải kiến nghị Nhà nước và Chính phủ cần đồng hành hơn với DN để ngành NNHC phát triển mạnh. Chủ yếu, cần có cơ chế chính sách rõ ràng trong hỗ trợ ưu đãi khi nông dân, DN tham gia NNHC. “Cụ thể, nếu người nông dân canh tác hữu cơ sẽ được hưởng lợi gì về vay vốn ngân hàng (thời gian có dài hơn và lãi suất có thấp hơn) so với canh tác vô cơ. Tương tự, DN tham gia NNHC được hưởng lợi gì, ưu đãi gì khi phân phối sản phẩm, vay vốn, xúc tiến thương mại”, ông Khải nói. 

Bài và ảnh: Hải Yên TTXVN

Rau hữu cơ đang hút người mua

VOV.VN -Rau hữu cơ hiện được đánh giá là sản phẩm an toàn tuyệt đối cho cả người sản xuất và người tiêu dùng.

Thời gian gần đây, cụm từ “rau hữu cơ” ngày càng trở nên thân quen với nhiều người tiêu dùng Hà Nội. Mặc dù giá rau hữu cơ đắt gấp 3-4 lần giá rau bán ngoài thị trường hoặc trong siêu thị nhưng vẫn hút người mua bởi chất lượng và độ an toàn cao của loại rau này.

Nhu cầu sử dụng rau hữu cơ ngày càng tăng.

Khoảng vài tháng trở lại đây, chị Đoàn Thanh Loan ở phường Trung Hòa, Cầu Giấy thường xuyên tới các cửa hàng uy tín cung cấp các loại rau, củ, quả hữu cơ. Nhận thấy nguy cơ thực phẩm bẩn tràn lan thị trường, khó kiểm soát chất lượng sản phẩm nên chị rất lo lắng cho sức khỏe những người thân cho gia đình. Qua tìm hiểu, biết được những loại rau, củ có nguồn gốc hữu cơ, (là những loại rau được chăm sóc bằng phân hữu cơ, hoàn toàn không sử dụng các loại phân bón hóa học) tốt cho sức khỏe và đảm bảo vệ sinh an toàn thực phẩm nên chuyển qua mua các loại thực phẩm này. Giá rau đắt hơn 3-4 lần giá rau bán ngoài thị trường.

Chị Đoàn Thanh Loan nói: “Mỗi ngày, gia đình tôi mua trung bình hết 30-40 nghìn tiền rau, củ. Tiền rau khoảng 20 nghìn, mua thêm dưa chuột, cà chua, khoai tây…cũng phải 40-50 nghìn. So với rau bán ngoài thì cảm giác an toàn nên vẫn chọn mua cho gia đình. Tôi vẫn lựa chọn cả rau an toàn và rau hữu cơ nhưng nếu có điều kiện kinh tế thì tôi sẽ dùng rau hữu cơ bởi vì rau hữu cơ được bón hoàn toàn bằng phân hữu cơ, không dùng phân bón hóa học thì sẽ đảm bảo hơn cho sức khỏe”.

Hệ thống cửa hàng bán rau hữu cơ ở Hà Nội.

Không chỉ chị Loan mà hầu hết người tiêu dùng lựa chọn sản phẩm rau hữu cơ đều cho rằng, những sản phẩm này an toàn, chất lượng thơm ngon hơn các loại rau bán ngoài chợ, siêu thị.

Qua khảo sát tại các cửa hàng bán rau hữu cơ, giá được niêm yết đắt hơn ngoài thị trường gấp nhiều lần. Cụ thể, rau cải ngọt, bắp cải, mồng tơi, rau muống đều có mức giá 32.000 đồng/kg, khoai sọ: 70.000 đồng/kg, thịt lợn đen 175.000 đồng/kg, dưa lưới vàng 66.000 đồng/kg, mãng cầu xiêm 64.000 đồng/kg, dâu tây Đà Lạt 240.000 đồng/kg…

Rau hữu cơ hiện được đánh giá là sản phẩm an toàn tuyệt đối cho cả người sản xuất và người tiêu dùng. Hầu hết các quận của Hà Nội đều có cửa hàng bán loại rau này, đồng thời nhận đưa hàng tới tận nhà nếu khách hàng có nhu cầu đặt mua qua mạng hoặc qua điện thoại. Ông Trần Mạnh Chiến, Giám đốc chuỗi cửa hàng rau hữu cơ Bác Tôm cho biết, trồng rau hữu cơ cần có giấy chứng nhận tiêu chuẩn PGS (sau 6 tháng trồng rau mới được công nhận là sản phẩm rau hữu cơ). Giá rau đắt do nhiều yếu tố như năng suất thấp, thời gian từ khi gieo trồng đến thu hoạch kéo dài hơn nhiều so với rau sử dụng phân bón hóa học...:

Ông Chiến nói: “Rau hữu cơ đắt bởi nó hoàn toàn không được sử dụng chất hóa học nào, kể cả phân bón hóa học, thuốc trừ sâu hóa học, vật liệu biến đổi gen, thuốc diệt cỏ và các chất kích thích tăng trưởng. Nguyên tắc của trồng rau hữu cơ là sử dụng các biện pháp sinh học, canh tác không sử dụng phân bón hóa học mà chỉ sử dụng phân hữu cơ, khoai mục đúng quy trình để đảm bảo có các chất dinh dưỡng cần thiết cho cây rau, không có tồn dư về hóa học trong sản phẩm, rất an toàn cho sức khỏe”.

Quy trình trồng rau hữu cơ được kiểm soát nghiêm ngặt ở xã Thanh Xuân, Sóc Sơn.

Trước nhu cầu lớn về rau sạch của thị trường, vài năm trở lại đây, nhiều vùng trồng rau của Hà Nội đã chuyển đổi sang trồng rau hữu cơ. Xã Thanh Xuân, huyện Sóc Sơn là một trong những vùng rau hữu cơ đầu tiên của Hà Nội. Hiện, diện tích sản xuất rau hữu cơ của xã mở rộng lên 24 hecta, cung cấp cho thị trường 30 đến 35 tấn rau củ mỗi ngày. Thời gian tới, xã dự định tăng thêm 10 hecta sản xuất. Với đặc trưng của khí hậu miền Bắc 4 mùa rõ rệt, “mùa nào thức đó” , xã Thanh Xuân có thể cung cấp đa dạng hơn 40 loại rau, củ khác nhau. Mô hình đã góp phần bảo đảm thu nhập ổn định cho người trồng rau. Bên cạnh đó, việc trồng rau hữu cơ giúp cải thiện môi trường đất, nước, môi trường làm việc của chính người nông dân.

Ông Lê Minh Quyền, Phó Chủ tịch Hội nông dân xã Thanh Xuân cho biết, rau hữu cơ Sóc Sơn đã được đăng ký nhãn hiệu tập thể và đang ngày càng khẳng định thương hiệu trên thị trường. Quy trình trồng rau được giám sát nghiêm ngặt, thường xuyên có 70 thanh tra viên kiểm tra đột xuất các hộ trồng rau. Những nông dân làm sai quy định sẽ không được cấp chứng nhận rau hữu cơ:

“Trong mô hình sản xuất rau hữu cơ của chúng tôi, bà con nông dân còn thiếu nguồn vốn để đầu tư cho sản xuất. Để đảm bảo cho cây trồng phát triển tốt cũng như đưa công nghiệp hóa vào sản xuất vào để tăng năng suất diện tích rau này thì bà con rất cần nguồn vốn từ các dự án, từ các cấp để đầu tư cho nhà lưới, nhà kính hoặc máy làm đất đa năng để người nông dân giải phóng một phần nào lao động bằng chân tay”, ông Quyền cho biết

Theo kế hoạch năm nay, thành phố Hà Nội sẽ mở rộng diện tích trồng rau hữu cơ lên 50 hecta. Tuy nhiên, sản phẩm rau hữu cơ có chất lượng, mức đầu tư lớn nhưng đầu ra chưa ổn định,còn qua nhiều khâu phân phối trung gian. Trong khi đó, một bộ phận người dân chưa biết đến sản phẩm rau hữu cơ, còn lo ngại trà trộn rau đại trà tại cửa hàng rau sạch. Rõ ràng, mô hình trồng rau hữu cơ được nhân rộng thì ngày càng nhiều người dân được sử dụng các sản phẩm an toàn, đảm bảo tốt sức khỏe. /.

Kim Thanh/VOV-Trung tâm Tin

Hà Nội: Nông dân miệt mài với vườn rau hữu cơ "5 không"

(VnMedia) - Trong khi thực phẩm bẩn đang đe dọa sức khỏe người tiêu dùng thì tại thôn Song Phương, Hoài Đức, nông dân trồng rau vẫn chăm chỉ canh tác vườn rau hữu cơ "5 không".

Ruộng rau "5 không" mà nông dân xã Song Phương đang áp dụng là không dùng phân bón hóa học, không sử dụng thuốc trừ sâu độc hại, không có chất biến đổi gen, không chất kích thích sinh trưởng và không sử dụng thuốc diệt cỏ.

Vùng rau hữu cơ ở Song Phương

Phương thức trồng rau hữu cơ này đang được đánh giá là sản phẩm an toàn tuyệt đối cho cả người sản xuất và người tiêu dùng. Vùng sản xuất rau hữu cơ đòi hỏi phải bảo đảm theo đúng 24 nguyên tắc của bộ tiêu chuẩn quốc tế IFOAM.

Trong suốt quá trình sinh trưởng, cây rau chỉ được bón duy nhất loại phân hữu cơ đã được ủ mục trong khoảng 2 tháng, tuyệt đối không sử dụng thuốc bảo vệ thực vật, thuốc kích thích, phân bón hóa học, biến đổi gen hay thuốc kích thích tăng trưởng… Nếu có sâu bệnh, người trồng rau chỉ dùng các loại thảo mộc như tỏi, gừng đem giã và trộn với rượu rồi phun cho cây.

Theo bác Nguyễn Văn Trường – nông dân trồng rau xã Song phương, thế mạnh của mô hình sản xuất rau hữu cơ là trong quy trình sản xuất phải tuân thủ nguyên tắc vàng “5 không”, không dùng phân bón hóa học, không sử dụng thuốc trừ sâu độc hại, không có chất biến đổi gen, không chất kích thích sinh trưởng và không sử dụng thuốc diệt cỏ nên thân thiện với môi trường, đảm bảo sức khỏe cho người tiêu dùng. Vấn đề sâu bệnh được bà con xử lý bằng các chế phẩm sinh học, dùng thảo mộc, bẫy bả, trồng hoa dẫn dụ hoặc bắt thủ công.

Nét nổi bật nhất của trồng rau hữu cơ là không sử dụng bất kỳ loại thuốc hay phân bón hóa học nào mà được xử lý bằng các biện pháp sinh học. Theo đó, mỗi ruộng rau sẽ được trồng xen kẽ các loại cây hoa như cúc vạn thọ, hướng dương làm chất “dẫn dụ” bướm, côn trùng bay đến đẻ trứng sâu vào. Dưới mỗi lá hướng dương có thể có hàng nghìn trứng sâu.

Đối với các loại rau cho quả thì người dân áp dụng đèn dẫn dụ, là những bình nhựa bên trong có hợp chất sinh học để thu hút o­ng, ruồi vàng... vào trong đó. Những chất này sẽ tiêu diệt chúng nhưng an toàn tuyệt đối với con người và rau. Phân bón dùng cho cây rau cũng khá cầu kỳ. Phân được ủ theo quy trình: một lớp phân chuồng sau đó đến một lớp rơm rồi một lớp cỏ. Phân phải ủ đủ 3 tháng để tiêu diệt hết mầm bệnh, vi khuẩn hại rau. Và cứ 45 ngày lại phải đảo phân lại từ đầu để cho phân mục đều. Anh Hưng cho biết: “Nhiệt độ cao nhất trong đống phân có thể đạt tới 200ºC. Do đó sẽ diệt được toàn bộ mầm bệnh”.

Bác nông dân Lê Văn Nhất cho biết, trồng rau hữu cơ, các giống rau trồng có nguồn gốc đảm bảo và tuyệt đối không sử dụng giống biến đổi gen. Thứ hai, quá trình trồng và chăm sóc rau không sử dụng phân đạm và phân bón hóa học. Thứ ba, trong trường hợp sâu bệnh quá nhiều chỉ dùng các chế phẩm sinh học có nguồn gốc thiên nhiên như ớt, xả, gừng,… để phun phòng trừ, xua đuổi côn trồng tới hại rau, tuyệt đối không sử dụng thuốc bảo vệ thực vật.

Việc tuân thủ những nguyên tắc vàng này đã tạo ra những mớ rau chất lượng, an toàn mang đến một lợi nhuận đáng kinh ngạc cho  các gia đình và bà con nông dân xã Song Phương.

Được biết, xã Song Phương, Hoài Đức là một trong nhiều vùng trồng rau hữu cơ của Hà Nội. Nhờ làm tốt công tác tuyên truyền, vận động xã viên tham gia, cùng với công tác lựa chọn khu vực trồng trọt, thẩm định thổ nhưỡng, nguồn nước… nên số lượng người nông dân tham gia trồng rau hữu cơ ngày càng lớn mạnh. Mô hình đã nhanh chóng mang lại hiệu quả kinh tế cao và thể hiện được ưu điểm vượt trội về chất lượng, bình quân thu nhập đạt 4,5 triệu đồng/người/tháng. Diện tích sản xuất rau hữu cơ tăng dần qua các năm.

Khánh An